Februari: niet beter worden in de keten, maar beter worden als keten.

Lean stopt niet bij je afdelingsdeur

Veel Lean-initiatieven in de zorg starten met de beste intenties. Teams verbeteren hun werkprocessen, doorlooptijden worden korter, overdrachten duidelijker en verspillingen aangepakt. En toch… blijft de echte doorbraak vaak uit. Waarom? Omdat we Lean nog te vaak binnen de muren van onze eigen afdeling of organisatie proberen op te lossen.

Maar zorg is geen eiland. Zorg is een keten.

De patiënt ervaart geen afdelingen

Voor patiënten en cliënten bestaat er geen SEH, polikliniek, thuiszorgorganisatie of verpleeghuis. Zij ervaren één zorgreis. Een reis waarin overdrachten, wachttijden en miscommunicatie zich vaak precies dáár opstapelen waar organisaties of afdelingen elkaar raken.

Lean nodigt ons uit om te kijken vanuit waarde voor de patiënt. En die waarde ontstaat zelden binnen één schakel. Ze ontstaat in de samenwerking tussen schakels.

Lokale optimalisatie is geen systeemoptimalisatie

In de zorg zijn we goed geworden in lokaal verbeteren. Maar Lean leert ons ook een ongemakkelijke waarheid: wat goed is voor jouw afdeling, is niet automatisch goed voor het geheel. Soms optimaliseren we onze eigen processen, terwijl we elders in de keten extra werk, wachttijd of frustratie veroorzaken.

Echt Lean werken betekent dus dat we het lef hebben om:

• over onze eigen grenzen heen te kijken,
• het gesprek aan te gaan met collega-organisaties,
• én ons eigen gelijk soms los te laten in het belang van het geheel.

Samenwerken in de keten vraagt meer dan tools

Samenwerken klinkt logisch, maar is allesbehalve eenvoudig. Het vraagt:

• vertrouwen in plaats van contractdenken,
• nieuwsgierigheid in plaats van oordeel,
• en leiderschap dat samenwerking boven efficiëntie per organisatie durft te plaatsen.

Lean tools kunnen hierbij helpen, maar alleen als ze gedragen worden door een gezamenlijke mindset. Denk aan samen waardestromen in kaart brengen, gezamenlijke probleemdefinities formuleren en verbeteringen testen over organisatiegrenzen heen.

De echte Lean-vraag

Misschien is dit wel de meest wezenlijke Lean-vraag in de zorg: "Waar optimaliseer ik mijn eigen stukje, terwijl het systeem als geheel daar niet beter van wordt?" Wie die vraag durft te stellen, zet een grote stap richting volwassen Lean denken.

Lean als verbindende kracht

Lean is geen methode om processen glad te trekken. Lean is een manier van kijken die ons helpt verbinding te maken: tussen afdelingen, organisaties en professionals. Juist in de zorg, waar afhankelijkheid de norm is, ligt daar een enorme kans. Niet meer beter worden in de keten, maar beter worden als keten.

Voor wie dit Lean denken verder wil verdiepen, is ‘Learning to See’ van Mike Rother en John Shook een absolute aanrader. Het helpt je letterlijk kijken voorbij je eigen afdeling — precies daar waar de grootste verbeterkansen in de zorg liggen.