Lean is geen eiland

Hoe verbind je Lean, kwaliteit, waardegedreven zorg en zorgtransformatie?

In veel zorgorganisaties lopen verschillende verbeterbewegingen naast elkaar. Lean, kwaliteit, waardegedreven zorg, passende zorg en zorgtransformatie hebben vaak ieder hun eigen taal, aanpak en overlegstructuur.

Voor medewerkers op de werkvloer voelt dat soms als een verzameling losse programma’s. Terwijl ze in de praktijk vaak aan dezelfde vraagstukken werken: betere zorg, minder verspilling, betere uitkomsten, meer werkplezier en een toekomstbestendige organisatie.

Voor de patiënt bestaat dat onderscheid helemaal niet.

Die wil goede zorg. Veilig, toegankelijk, passend en zonder onnodig gedoe.

De interessante vraag is daarom niet: welke aanpak is de beste?
Maar: hoe verbinden we deze perspectieven rond dezelfde verbeteropgave?

Verschillende perspectieven, dezelfde opgave

De verschillende bewegingen hebben ieder hun eigen kracht.

Lean helpt om processen zichtbaar te maken, problemen bij de bron te begrijpen en continu te verbeteren.

Kwaliteit richt zich sterk op veilige en betrouwbare zorg en op leren van uitkomsten en afwijkingen.

Waardegedreven zorg stelt de vraag welke uitkomsten voor patiënten werkelijk van betekenis zijn.

Zorgtransformatie kijkt naar de grotere uitdaging: hoe organiseren we zorg zo dat die ook in de toekomst toegankelijk en haalbaar blijft?

In de dagelijkse praktijk lopen die perspectieven voortdurend door elkaar.

Een lange wachttijd is bijvoorbeeld niet alleen een capaciteitsvraagstuk. Het kan ook gaan over verspilling in het proces, kwaliteit van samenwerking, passende zorg of de manier waarop taken zijn verdeeld.

Daarom helpt het om niet bij de methode te beginnen, maar bij het probleem.

Wat willen we voor patiënt en professional beter maken?

Vanuit die vraag kun je bepalen welke kennis, aanpak en mensen nodig zijn.

Niet vier verbeterprogramma’s, maar één verbeterbeweging

De uitdaging is niet om Lean, kwaliteit en waardegedreven zorg samen te voegen tot één nieuwe methodiek.

Juist de verschillen zijn waardevol.

Maar ze zouden wel rond dezelfde opgave georganiseerd kunnen worden.

Dat betekent bijvoorbeeld dat je samen kijkt naar:

• wat de patiënt werkelijk nodig heeft;
• welke uitkomsten je wilt verbeteren;
• hoe het huidige proces verloopt;
• waar problemen en verspilling ontstaan;
• welke verandering het meeste effect heeft;
• en hoe teams zelf kunnen blijven leren en verbeteren.

Dan wordt een A3 geen Lean-document en een kwaliteitsindicator geen eigendom van de kwaliteitsafdeling. Het zijn hulpmiddelen om samen beter te begrijpen wat nodig is.

Welke rol heeft de Lean-expert hierin?

Juist voor Lean-experts ligt hier een interessante ontwikkeling.

De rol hoeft niet te zijn om Lean als afzonderlijk programma overeind te houden of ervoor te zorgen dat iedereen dezelfde instrumenten gebruikt.

De Lean-expert kan veel meer de verbinder van verbeteropgaven zijn.

Iemand die helpt om verschillende perspectieven bij elkaar te brengen. Die vragen stelt voordat oplossingen worden gekozen. Die teams helpt om naar het hele proces te kijken in plaats van naar één afdeling. En die ervoor zorgt dat een grote transformatie uiteindelijk ook landt in het dagelijks werk.

Dat vraagt soms ook iets anders van Lean-experts.

Minder nadruk op:
“Dit is hoe we Lean doen.”

En meer op:
“Wat proberen we hier werkelijk te verbeteren, en hoe kunnen we daarbij samen leren?”

Daarmee verdwijnt Lean niet naar de achtergrond. Integendeel.

De principes van klantwaarde, procesdenken, continu leren en problemen oplossen worden juist relevanter wanneer organisaties voor steeds grotere en complexere veranderingen staan.

Lean als verbindende kracht

Misschien ligt de toekomst van Lean in de zorg daarom niet in méér Lean-projecten.

Maar in het vermogen om verbinding te creëren tussen alles wat al gebeurt.

Tussen kwaliteit en verbeteren.
Tussen uitkomsten en processen.
Tussen strategie en dagelijkse praktijk.
Tussen veranderen en blijven leren.

Lean is geen eiland.

En misschien moet de Lean-expert dat ook niet zijn.

Hoe is dat in jouw organisatie? Werken Lean, kwaliteit, waardegedreven zorg en zorgtransformatie al samen aan dezelfde opgaven — of zijn het nog vooral verschillende werelden?